close
متخصص ارتودنسی
اِسانس چیست؟!
loading...

پژوهشکده مرجع پژوهش دانش آموزان

به طورت خوراکی اسانس ها به عنوان دسته موادی که اثر تحریک کننده ملایمی روی مخاط دهان و جهاز هاضمه دارند مصرف میشوند به طوری که ایجاد گرما ، همچنین زیاد شدن ...

آخرین ارسال های انجمن

اِسانس چیست؟!

باقی بازدید : 3166 یکشنبه 19 مرداد 1393 نظرات ()

به طورت خوراکی اسانس ها به عنوان دسته موادی که اثر تحریک کننده ملایمی روی مخاط دهان و جهاز هاضمه دارند مصرف میشوند به طوری که ایجاد گرما ، همچنین زیاد شدن بزاق میکنند ، دفع آنها از ریه ها و پوست و کلیه می باشد مصرف بعد از غذای آنها بعنوان ضد نفخ و برای برطرف کردن ناراحتیهای معده و نفخ روده ای و همچنین برای جلوگیری از عوارضی که در اثر خوردن مسهل بوجود می آید مفید می باشد . همچنین بعنوان بخور برای ناراحتیهای دستگاه تنفسی استفاده میشود .اسانس ها در تماس با پوست ایجاد تحریک و قرمزی می نمایند.

مقدمه:
اسانسها به طور کلی بیرنگ هستند بخصوص هنگامی که تازه تهیه شده باشند ولی در اثر مرور زمان به علت اکسیداسیون و رزینی شدن رنگ آنها تیره میشود .برای جلوگیری از این تغییرات باید اسانس ها را در مکان خنک ، خشک ، ظرفهای سربسته و پر ، از جنس شیشه نگهداری کرد .

اسانس ها در الکل محلول و به میزان کمی در آب حل می شوند، ساختمان شیمیایی آنها مخلوطی از استرها ، آلدهیدها ، الکل ها ، ستن ها ، ترپن ها می باشد.

به طورت خوراکی اسانس ها به عنوان دسته موادی که اثر تحریک کننده ملایمی روی مخاط دهان و جهاز هاضمه دارند مصرف میشوند به طوری که ایجاد گرما ، همچنین زیاد شدن بزاق میکنند ، دفع آنها از ریه ها و پوست و کلیه می باشد مصرف بعد از غذای آنها بعنوان ضد نفخ و برای برطرف کردن ناراحتیهای معده و نفخ روده ای و همچنین برای جلوگیری از عوارضی که در اثر خوردن مسهل بوجود می آید مفید می باشد . همچنین بعنوان بخور برای ناراحتیهای دستگاه تنفسی استفاده میشود .اسانس ها در تماس با پوست ایجاد تحریک و قرمزی می نمایند.به طوری که ابتدا یک احساس اگزما و سوزش دست میدهد که با بیحسی خفیف موضعی همراه است . به این دلیل بعنوان محرک جلدی در التهابات مزمن و آرام کردن دردهای عصبی و رماتیسمی بکار برده میشود باید دانست که ایجاد حساسیت وجود دارد . بنابراین برای جلوگیری از ایجاد تاول باید احتیاط کامل بعمل آید .

http://rozup.ir/up/mostafabaghi/Pictures/cover11-300x149.jpg

اسانسهای روغنی بعنوان طعم دهنده داروها و غذاها مورد استفاده قرار میگیرند.

اسانسها ممکن است مستقیما توسط پرتوپلاسم به وسیله تجزیه مواد رزینی غشا سلول یا از هیدرولیز بعضی از گلیکوزیدها حاصل شوند .در گیاهان تیره کاج اسانس ها ممکن است در تمام سلولها وجود داشته باشند .در گل سرخ اسانس ها به مقدار قابل ملاحظه ای در گلبرگها وجود دارند.

اسانسهاممکن است دارای خاصیت دورکنندگی حضرات باشند که بدین وسیله از خراب شدن گلها وبرگها جلوگیری میکنند و یا ممکن است که بعنوان جلب کننده حشرات برای عمل گرده افشانی باشند.

اگر چه ترکیب شیمیایی اسانسها ممکن است متفاوت باشند اما در بعضی خواص فیزیکی مشترک می باشند ، اسانسها دارای بوی مشخص و ضریب شکست قوی بوده و اغلب بر روی نور پلاریزه موثر می باشند، بسته به قدرتی که در چرخاندن نور پلاریزه دارند میتوان آنها را شناسایی کرد.

واژه شناسی:

آنچه که در فارسی به نام ” اسانس ” معروف شده و تقریبا برای تمام افراد جا افتاده عبارت است از ترکیباتی که بو و طعم خوبی دارند و در محصولات غذایی ، داروئی ، بهداشتی و آرایشی به کار برده می شود۰ اینکه چرا به این مواد در فارسی اسانس گفته شده و درتمام صنایع مذکور با همین نام “اسانس” استفاده می شود جای تعمق دارد. اسانسهای طبیعی یا Essential Oil تحت عنوان اسانس ، روغن فرار و روغن اترینامیده می شود .

http://rozup.ir/up/mostafabaghi/Pictures/food-additives-300x166.jpg

اسانس چیست؟
اسانس ها مایعاتی فرار، منعکس کننده و ترکیباتی معطر و بی رنگ با منشأ ترپنی و الکلی و … می باشند.
اسانس ها مخلوطی از مواد مختلف با ترکیبات شیمیایی بسیار متفاوت از یکدیگر بوده که باعث بوی خوش یا مزه در گیاه می باشد.
اسانس ها در بسیاری از گیاهان وجود داردند که از مهمترین تیره های دارای اسانس می توان به تیره های نعنائیان، چتریان، کاج ، برگ بو، و بعضی از گیاهان خانواده روزاسه و کاسنی … اشاره کرد.

اسانس ها در برخی بافت های گیاهی مانند: مرکز سلول یا در محل ذخیره اسانس زیر پوشش کرکی، غده های کوچک یا در فضای میان سلولی جمع می شوند.
به عنوان مثال در گیاهان خانوده نعنائیان اسانس ها در تارهای ترشح کننده، در خانواده روزاسه به ویژه گل سرخ در گلبرگ ها، در تیره کاج در مجرا های لیزیژن و شیزوژن و در تیره فلفل در سلول های پارانشیمی وجود دارند.

عطر یا اسانس آمیزه و ترکیبی است که از روغن های اساسی از تقطیر گل ها ،گیاهان علف ها ،آب،الکلو پایدارکننده هاکه وظیفه پیوند دادن عطرهای گوناگون را به عهده دارند بدست می آید.
در ساخت ادکلن از ۷%تا ۱۴% عطر واسانس و سایر ترکیبات همچون الکل،آّو فیکساتور که وظیفه ترکیب بین اجزا را به عهده دارند،استفاده می شودودر ساخت دئودورانتو انواع اسپری های خوشبو کننده هوا و بدن ۱ تا ۵% عطر و اسانس،۴۵%الکل و آب ،و ۵۰%گاز مایع بی بو که در قوطی های مخصوص تزریق می شوند استفاده می شود

تاریخچه استفاده از اسانس ها
استفاده از عصاره، اسانس ها و مواد خوشبو کننده فرآوری شده از گیاهان در زمان های بسیار دور برای حفظ سلامتی و تقویت جسمانی و روحی رایج بوده است.
مصریان ۴۵۰۰ سال پیش از میلاد از عصاره گیاهان معطر مانند گل رز، برگ درخت سدر و موارد مشابه دیگر برای مصارف آرایشی و طبی و مناسک مذهبی و آئین ها استفاده می کردند. اسناد به دست آمده نشان می دهد که مصریان ۴ قرن پیش از میلاد برای مو میایی کردن فراعنه از این اسانس ها استفاده می کردند.
مومیاگران بعد از خارج نمودن احشاء بدن، شکم مرده را از اسانس های سیر، دارچین و مواد معطر دیگر پر می کردند.
در کشور چین استفاده از گیاهان دارویی و مواد طبیعی قدمت چند هزار ساله داردو از مواد روغنی در گیاه درمانی و مراسم مذهبی و سنتی استفاده می کردند.
در هند باستان، گیا هان معطر و خوشبو در زندگی روزمره و مراسم مذهبی بخصوص از عطر گل های رز و یاسمن و بخور صندل در معابد و مکان های مقدس استفاده می کردند.
در یونان و روم قدیم این روغن ها برای معطر ساختن بدن و تسکین درد و مساژ درمانی و حمام درمانی استفاده می شده است.
در ایران باستان علاوه بر موارد گفته شده در همه این تمدن ها ، انواع مواد معطر در مراسم آئینی – مذهبی – در مساجد امامزاده ها و … استفاده می کردند.
گلاب گیری از گل سرخ از دیر باز در تمدن ایرانی جای دارد. از گلاب در مصارف خانگی ، لوازم آرایشی و بهداشتی، نیز استفاده می شده است.
در طب سنتی ایران اسانس نعنا، بید مشک، زیره و … کاربرد های زیادی در درمان بیماری ها به ویژه درمان بیماری های معده و بسیاری موارد دیگر داشته است.

خصوصیات اسانس ها:
این مواد،در دمای بالاتر از ۵۰تا ۶۰ درجه سانتی گراد ودر مجاورت هوا(در معرض نور) بسیار سریع اکسیدو پلیمریزه شده و به رزین تبدیل می گردند و به همین دلیل به نام روغن های فرار، روغن معطر، روغن های استری … نا میده می شوند.
اسانس ها ترکیباتی بی رنگ هستند و به علت گذشت زمان تیره می گردند.
اسانس ها به دلیل فرار بودن باید در ظروف کاملا بسته نگهداری شوند.
اسانس ها در الکل محلول هستند و بوی و ویژگی های خود را به آن می دهند و با آب کمی قابل اختلاط می باشند.
این مواد قابل تقطیر شدن هستند و می توان به روش تقطیر آن ها را استخراج نمود.
بو، و طعم این مواد بی نهایت متفاوت است و این به علت ترکیبات و یژه در این گیاهان می باشد. و دارای طعم های شیرین، تلخ، ملایم، گس و تند و سوزاننده می باشند.
تفاوت روغن های معطر با روغن های معمولی
روغن های معطر فاقد ترکیبات اسید های چرب هستند در حالی که روغن های ثابت در ساختمان خود حاوی استر های گلسرین و اسید های چرب می باشند.
بر خلاف روغن های معمولی بر روی کاغذ یا پارچه لکه بر جای نمی گذارند.
روغن های معطر بر خلاف روغن های معمولی قابل تقطیر می باشند و در مجاورت هوا اکسید می شوند.

چگونگی تهیه اسانس ها از گیاهان
به طور معمول مواد روغنی فرار از اندام های مختلف گیاه مانند گل، جوانه، میوه، برگ، بذرو غیره استخراج می گردد.
استخراج این مواد از گیاه به روش های زیر صورت می گیرد:
۱- فشردن گیاه( بخش برون بر و لایه بیرونی پوست مرکبات به ویژه در تیره روزاسه مرکباتی مانند تمشک، توت فرنگی، سیب و …)
۲- استفاده از حلالهامانند الکل
۳- تقطیر با آب و و بخار آب ( جوشاندن) مانند گلاب گیری
۴- استفاده از روغن های جاذب
در کمیت و کیفیت اسانس استخراج شده عوامل مختلفی مانند : زمان برداشت محصول، نحوه جمع آوری، طریقه خشک کردن و بسته بندی و نگهداری مؤثر می باشد.
نکاتی که در حین استخراج اسانس ها باید رعایت گردد:
۱- برای بدست آوردن حداکثر مقدار اسانس از یک گیاه که اسانس از اندام های مختلف به جزء گل گرفته می شود باید گیاه را حتما قبل از گل دادن چید. زیرا در این زمان گیاه حداکثر اسانس خود را داراست و بعد از گل دادن حدود ۷۰ درصد اسانس خود را از دست می دهد.
۲- از گیا هانی که برای پرورش آنها از موادشیمیایی استفاده نشده است اسانس استخراج گردد . تا در اسانس مواد شیمیایی و رادیو اکتیو وجود نداشته باشد.
۳- اکثر اسانس ها بعداز دوبار تقطیر شدن، قابلیت بی رنگ شدن را دارند؛ البته اسانس بابونه یک استثناء می باشد و رنگ آبی دارد.
طبقه بندی اسانس ها
۱- اسانس های طبیعی :
فرآورده هایی هستند که از مواد خام گیاهی با یکی از روش های استخراج( تقطیر، فشردن و استخراج با حلال)بدست می آیند.
۲- اسانس های شبه به طبیعی :
فرآورده های هستند که از ترکیب مواد اولیه معطر به وجود می آیند و از نظر بو شبیه اسانس های طبیعی می باشند.
۳- اسانس های مصنوعی:
فرآورده هایی هستند که به طور تجاری از مواد شیمیایی آلی شبیه اسانس های طبیعی تهیه می گردند و بویی شبیه اسانس های طبیعی دارند.

http://rozup.ir/up/mostafabaghi/Pictures/5675_272.jpg

فرق بین طعم طبیعی و مصنوعی چیست ؟
شاید گمان کنید که طعم های طبیعی را از اسانس خالص غذاها به دست می آورند ؛ اما حقیقت این است که استفاده از واژه «طبیعی» اندکی گمراه کننده است .

اگرچه بر اساس استانداردهای غذایی طعم های طبیعی باید از ماده ای طبیعی به دست آمده باشند؛ اما طبیعت مقوله گسترده ای است .

این طعم ها عمدتا محصولات جانبی تولید شده توسط گیاهان و باکتری ها ، یا اعمال فرایندهای شیمیایی روی مولکول های طبیعی هستند. سپس مواد حاصل توسط شیمی دانان دست کاری می شود تا طعم دلخواه به دست آید.

در مقابل ، طعم های مصنوعی همان چیزی هستند که شما انتظار دارید: مواد شیمیایی محرک حس چشایی که نتیجه تحقیقات آزمایشگاهی هستند.

اگر چه طعم های طبیعی پتانسیل ایجاد طعم دقیق و چند لایه اصلی را دارند؛ اما دستکاری باکتری ها بسیار پرهزینه است و نتیجه کار هم همیشه ثابت نیست .

کنترل مرحله به مرحله ایجاد طعم که شیمیدان ها در خصوص طعم های مصنوعی انجام می دهند، هزینه کمتری دارد و اغلب به نتیجه مورد نظر می انجامد.

همچنین شیمیدان ها می توانند برای تقویت طعم مورد نظر خود از تحریک حس بویای شما نیز استفاده کنند واقعیت این است که بخش اعظم درک طعم توسط انسان ، نه به حس چشایی بلکه به حس بویایی وابسته است.

اسانس های خوراکی:

اسانس های خوراکی در واقع افزودنی های مجازی هستند که مصرف خوراکی دارند و با افزودن چند قطره میتوانند مزه و طعم خاصی را به کیک ها و دسر ها و خامه فرم گرفته دهند . این اسانس ها در بسته بندی های کوچک و متوسط در فروشگاه های مواد قنادی و شیرینی پزی با مزه های موز و توت فرنگی و قهوه و آلبالو و وانیل و شکلات و انبه و گیلاس و … یافت میشود . امروزه حتی برای مزه کره و کارامل و نسکافه و هسته تلخ گیلاس و مغز بادام تلخ زردآلو و … نیز میتوان از اسانس های آن استفاده کرد . حتی اگر مایل به استفاده از اسانس های خاصی مانند رام و … در تیرامیسو و دسرها هستید میتوانید از نوع بدون الک +ل آن به شکل اسانس استفاده کنید .

اسانس های طبیعی:

همانطور که در طبقه بندی اسانس ها در بالا اشاره کردیم،یکی از انواع اسانس ها؛اسانس های طبیعی می باشد.

اسانسهای طبیعی مخلوط پیچیده ای از مواد فرارو معطرهستند که توسط موجودات زنده و بیشتر، گیاهان بیوسنتز می شوند. اسانسهای طبیعی عمدتاً بوسیله تقطیر با آب، بخار آب و یا فشردن در مورد مرکبات استخراج می شوند.
اسانسهای طبیعی به عنوان منبع طبیعی مهم برای محصولات طبیعی تجدید شونده مورد توجه می باشند، عصاره های گیاهی و جانوری که توسط حلالهای مختلف بدست می آیند شامل اسانسهای طبیعی نمی شوند .

http://rozup.ir/up/mostafabaghi/Pictures/44574_536.jpg

تاریخچه اسانسها ی طبیعی:
اسانس از کلمه فرانسوی Essence به فارسی وارد شده و در انگلیسی هم با این املا و با تلفظ متفاوت استفاده می شود. با توجه به اینکه در فارسی به جهت روابط تاریخی با فرانسه بیشتر اصطلاحات فرانسوی وارد زبان ما شده کلمه اسانس کاملا معمول شده و از آن برای معادل Essence استفاده می شود.
اسانس Essence از لحاظ لغوی به معنای جوهر ، ماهیت و عنصر وجودی است . در یونان باستان فلاسفه بزرگ آن دوران معتقد بودند که جهان هستی از چهار عنصر (اسانس) آب ، باد ، خاک و آتش بوجود آمده و هر کدام از اینها یک ” اسانس ” بودند که در فارسی از آنها به عنوان عناصر چهارگانه (اربعه) یاد شده است. فیثاغورس و ارسطو علاوه براین عناصر چهارگانه معتقد به عنصر پنجمی هم بودند که نام آن را اتر Ether به معنای آسمان گذاشتند. افراد زیادی برای یافتن این عنصر پنجم دست به کار شدند و مواد مختلفی را آزمایش کردند . در این میان توجه بعضی به طرف گیاهان معطری که بوی بسیار خوبی داشتند جلب شد و در پی آن شدند تا منبع این بو را بیابند. آنها بدین باور بودند که عنصر پنجم، همین مواد معطر گیاهان هستند. این مواد که با روشهای ابتدائی آن دوران استخراج می شد حالت روغنی داشت و روی سطح آب باقی می ماند. این موضوع سالها به همین شکل ادامه داشت.
وجه تسمیه اسانسها طبیعیEssential Oils:
در قرن شانزدهم یعنی در دوره رنسانس یک پزشک و کیمیاگر سوئیسی به نام پاراسلسوس Paracelsus روی این مواد تحقیق می کرد و به دنبال نامی مناسب بود. از آنجائیکه در زبان انگلیسی اسانس پنجم را quintessence و در لاتین quintaessentia میگویند و او با توجه به تصور پیشینیان که این مواد را اسانس یا عنصر پنجم تصور می کردند و به خاطر ماهیت ظاهرا روغنی، آنها را به اسانسها نسبت داد و روغنهای اسانسی یا Essential Oils نامید. امروزه هنوز برای اسانسهای گیاهی در انگلیسی از اصطلاح Essential Oils استفاده می شود ولی در فارسی برای اسانسهای گیاهی اصطلاح ” اسانس ” به کار برده می شود. به جهت فرار بودن اسانسها به آنها Volatile Oils هم گفته می شود. همچنین در پاره ای موارد به جهت اینکه ارسطو و فیثاغورث نام عنصر پنجم را اتر گذاشتند نامEtheral Oils نیز مربوط به همین مواد است.

وجود در طبیعت:
اسانسها طبیعی عمدتاً در گیاهان معطر وجود دارند . تعداد کمی از آنها از منابع جانوری مثل مشک،گربه Civet و اسپرم نهنگ و یا میکروارگانیسم ها بدست می آیند . شورای اروپا اسانس طبیعی “Essential Oil” را به عنوان محصولی که از ماده خام گیاهی بدست می آید تعریف کرده است. به خاطر ممانعت از استفاده مواد اولیه با منشاء جانوری در مواد عطر و طعم ، تنها تجارت اسانسهای طبیعی با منشاء گیاهی مجاز می باشد .

خانواده های گیاهی مهم حاوی اسانس :
در میان خانواده های ( تیره های ) گیاهی متعددی که در جهان وجود دارد گونه های غنی از اسانسهای طبیعی بیشتر در خانواده ذیل وجود دارند :

Cupressaceae سروAsteraceae کاسنی Apiaceae چتریان
Lauraceae برگ بو Lamiaceae نعناع Hypericaceae علف چای
Piperiaceae فلفل Pinaceae کاج- Myrtaceae مورد
Zingiberaceae زنجبیل Santalaceae صندل- Rutaceae مرکبات
Zygophylaceae اسفند

اندامهای گیاهی حاوی اسانسها:
اسانسها بسته به نوع خانواده های گیاهی ممکن است در اندامهای ترشحی خاصی شامل سلولهای اسانس ، کانالها و حفره های ترشحی یا کرکهای ترشحی یافت شوند،. در بعضی گیاهان در تمام پیکر گیاه (انواع مخروطیان) ، در ریشه (انواع سنبل الطیب)، در پوست (دارچین) ، در برگها (اکالیپتوس) ، در گل (بابونه) و در میوه (مرکبات) وجود دارند. در مرکبات علاوه بر میوه در گل و سرشاخه ها نیز اسانس وجود دارد.
نشان داده شده که خزه ها، علف جگرها (Liverworts) ، علفهای دریایی ، اسفنجها و قارچها نیز حاوی اسانس می باشند . علاوه بر گیاهان، بعضی جانوران خشکی و دریایی ، حشرات و میکروارگانیسم ها هم بیوسنتز ترکیبات فرار را انجام می دهند .
اسانسهای طبیعی غالباً با صمغها و یا رزینها هستند که بوسیله تقطیر از اینها آزاد می شوند . ترکیبات اسانسهای طبیعی تحت عنوان هیدروکربنهای ترپنوئیدی و غیر ترپنوئیدی طبقه بندی می شوند .

http://rozup.ir/up/mostafabaghi/Pictures/Main2273-300x187.jpg

نقش اسانسها و مواد معطر طبیعی در گیاهان:
به طور کلی این مواد جاذب و دافع حشرات و جانوران دیگر هستند ، خواص ضدمیکروبی و قارچی دارند ، همراه با رزینها در ناحیه زخمها عمل کرده و مانع ورود حشرات و عوامل بیماری زا به پیکر گیاه می شوند. قبلا تصور می شد اسانسها ترکیبات انتهائی متابولیسم هستند اما امروزه ثابت شده اسانسها می توانند برای تولید انرژی در گیاهان مصرف شوند. در ارتباط با جاذبه اسانسها برای حشرات ، نمونه جالب توجه گونه ای از ارکیده ها است که در ناحیه مدیترانه وجود دارند برای گرده افشانی خود نوعی زنبور را به طرف خود جذب می کنند که عامل جذب کننده ، ترکیبات اسانسی موجود در این گیاه است که نقش فرمونهای جنسی (Pheromone) نوع ماده را بازی می کنند. آزمایش نشان داده که اگر گلها توسط کاغذ پوشانده شود باز هم حشره نر به طرف آن جذب می شود.

http://rozup.ir/up/mostafabaghi/Pictures/Untitled-8-225x300.jpg

http://rozup.ir/up/mostafabaghi/Pictures/Untitled-9-300x219.jpg

از اسانسها در رده بندی گیاهان از طریق کموتاگزونومی استفاده می شود و امروزه پیشرفتهای قابل ملاحظه ای در این زمینه صورت گرفته است.

آرو ماتراپی ؛ عطر درمانی:
آرو ماتراپی یا عطر درمانی استفاده از روغن های معطر بدست آمده از گیاهان در در مان بیماری های جسمی و روحی ( معالجه عمومی ) می باشد که در سلامتی بدن و حفظ تعادل بدن و آرامش بخشی به انسان کاربرد دارد.
این روش برای درمان عوارض ناشی از عفونت ها و بیماری های پوستی و … استفاده می گردد.
چگونگی تأ ثیر رایحه درمانی:
ترکیبات معطر حاصله از گیاهان، گیر ندهای عصبی حس بویایی را تحریک می کنند. پیام های در یافت شده توسط این گیرنده ها ( همان بوی خوش) به قسمت لیمبیک در مغز می رسد. این قسمت از مغز با سایر سیستم های مغز که مربوط به حافظه، تنفس، گردش خون و غدد درون ریز ( غدد تر شح کننده هورمون) هستند در ارتباط می باشد. در نتیجه این پیغام ها به این مناطق رسیده و در آن ها کد بندی شده و در حافظه مر بوط به بو در مغز ذخیره می شود.
سیستم لیمبیک مغز کنترل کننده احساسات و خلق و خو نیز می باشد و در نهایت این پیغام های در یافت شده توسط مغز، بر جسم و روح انسان تأثیر گذاشته و باعث کاهش استرس، اضطراب و مشکلات روحی و روانی، رفع دردهای عضلانی و روماتیسمی، بر طرف کردن اختلات گوارشی و بسیاری از بیماری های جسمانی و روحی می گردد.
تاریخچه آرو ماتراپی:
استفاده از رایحه درمانی به ۵ تا ۶ هزار سال پیش بر می گردد و یکی از قدیمی ترین روش ها برای درمان امراض جسمی و روحی به شمار رفته است.
استفاده از این روش در بسیاری از تمدن های باستانی همچون چین، مصر، یونان، و هند رواج داشته است. مثلا در قرن ها پیش در طب آیوورودا ( سیستم طبابت هند قدیم) گیاهان خشک و تازه برای ماساژ آروماتیک به عنوان جنبه مهمی از درمان مورد استفاده قرار می گرفته اند.
در قرن ۱۷ و شیوع طاعون، از اسانس ها برای ضد عفونی کردن ومقاومت در برابر طاعون استفاده می کردند.
رنه موریس گا تفوس شیمیدان فرانسوی از آروماتراپی برای درمان بسیاری از بیماری ها استفاده می کرد. او زمانی که دستش را که به شدت سوخته بود را در کوزه حاوی اسانس اسطو خو دوس فرو برد، شاهد بهبود سریع زخم های خود بود. به دنبال این یافته او وقت خود را صرف آنالیز خواص شیمیایی اسانس های فرار کرد. و ارزش درمانی آن ها را در سوختگی های پوستی و عفونی ثابت کرد و در نهایت با درمان سربازان بسیاری در جنگ جهانی اول وی در سال ۱۹۳۶، اصطلاح آروماتراپی را ابداع کرد.
آروماتراپی از دو کلمه، آروما به معنی رایحه و بوی خوشایند و تراپی یعنی درمان می باشد.
تنوع آب و هوایی و پوشش گیاهی، در ایران باعث شده که در، در مان بیماری ها از گذشته های دور از گیاهان معطر استفاده شود. هر چند که علم آرو ماتراپی به معنای علم پایه ای آن در ایران جای گاهی نداشت اما تولید اسانس ها و استفاده از آن ها در طب سنتی رواج داشته است. از بقراط پدر علم پزشکی و همچنین ابوعلی سینا فیلسوف و طبیب ایرانی در این زمینه یاد می گردد. به طوریکه بقراط حمام با مواد خوشبو و مالش با مواد معطر را توصیه کرده و همچنین او از مواد ضدعفونی کننده آروماتیک برای رهایی آتن از طاعون استفاده کرده است.
اعتقاد بر این است که ابو علی سینا استفاده از روغن های معطر، برای درمان امراض را توصیه و این روش را مجددا احیا کرده است.
سر انجام در سال ۱۹۹۰ خانم مار گارت ماری آروماتراپی را به عنوان درمان گسترش داد.
اثرات اسانس ها:
باورود اسانس از طرق مختلف به بدن و به ویژه از طریق جذب پوستی و استنشاق از راه بینی،این مواد با آزاد سازی اندروفین و انکفالین که ترکیبات پروتئینی تولید شده در پایانه های عصبی می باشند(مورفین های داخلی بدن)، آستانه تحریک درد را در بدن افزیش داده و باعث تسکین درد و آرامش جسمی و روانی می گردند.
به طور کلی اثرات این اسانس ها شامل :
استرها : رفع التهاب – ضد انگل – آرامش بخش – مسکن
ترپنها: رفع التهاب – ضد آلرژی- ضد عفونی کننده- خلط آور
آلدئیدها: رفع التهاب- ضد روماتیسم- گشاد کننده عروق- آرامش بخش
کتون ها: نرم کننده – بر طرف کننده ضایعات پوستی و تبخال
اکسید ها: خلط آور- ضد انگل – ضد احتقان- ضد عفونی کننده
فنل ها : ضد باکتری – ضد ویروس- ضد انگل – ضد قارچ
الکل ها: میکروب کش
و اما اثراتی که از طریق رایحه درمانی به ویژه از طریق ماساژ درمانی در بدن حاصل می گردد شامل :
۱- از بین رفتن سموم ساخته شده در عضلات و کاهش گرفتگی
۲- تحریک مستقیم غدد لنفاوی و کمک به گردش خون و انتقال اکسیژن و نیتروژن به اعضای بدن
۳- تسکین مستقیم سیستم عصبی و دست یافتن فرد به احساس آرامش ( درمان بالینی )
۴- کاهش استرس و اضطراب و افزایش قدرت دفاعی بدن
۵- تأثیر بر روی غدد، درون ریز و غدد مخاطی ، کمک به ساخته شدن هورمون و حفظ شرایط متعادل بدن
در پایان این مطلب نکاتی چند در مورد استفاده از این اسانس ها حائز اهمیت می باشد از جمله این نکات:
اسانس های روغنی اغلب برای مصرف به صورت بخور و ماساژ به کار می روند و مصرف خوراکی ندارند. محدودی از اسانس ها مانندگلاب و اسانس های به کار برده شده در دارو های خوراکی و انواع آب میوه های صنعتی مصرف خوراکی دارند .
استفاده از اسانس های غیر خوراکی به عنوان خوراکی با عث مسمومیت شدیدو صدمه به کبد و کلیه می گردد.
برخی از ترکیبات اسانس ها دارای سمیت بالایی می باشند به عنوان مثال مصرف گیاه مفید آویشن بیشتر از حد معمول آن ( ۲۰ گرم در یکبار) به علت و جود تیمول عوارضی از قبیل تورم زبان، بزرگ شدن غدد تیروئید و سرگیجه و بسیاری عوارض دیگر را به همرام دارد.

http://rozup.ir/up/mostafabaghi/Pictures/MommiesWithCents_FoodColors.jpg

کاربرد اسانس ها:

تقریبا نمی توان کسی را پیدا کرد که در طول یک شبانه روز از اسانسها استفاده نکند. محصولات غذایی، خمیردندان ، صابون ، شامپو و داروها همگی به نوعی مواد معطر را در فرمولاسیون خود دارا می باشند و به طور کلی برای خوشبو کردن و یا خوش طعم کردن محصولات از این مواد استفاده می شود. اسانسهای طبیعی و اجزای آنها همراه با ترکیبات شیمیایی معطر و حلالها مجموعا عطرها(Fragrances) و طعمها(Flavours) را بوجود می آورند.

اسانس ها به دلیل معطر بودن و داشتن طعم های مشخص و مختلف در صنایع غذایی، عطر سازی و لوازم آرایشی، داروسازی و به طور کلی در صنایعی که محصولات معطر و یا دارای طعم خاص تولید می کنند مورد مصرف قرار می گیرند.
کاربرد در داروساز ی و پزشکی:
اسانس ها در فرآورده های دارویی مختلف مانند شربت، کرم، پمادو لوسیون به کار می روند. و یکی از اشکال مصرف عمده این مواد به صورت بخور می باشد.
کاربرد در صنعت:
از اسانس ها در صنایعی هم چون :

  • تهیه حشره کش ها
  • تهیه آدامس های معطر
  • در صنعت صابون سازی
  • تهیه خمیر دندان و لوازم آرایشی و بهداشتی
  • عطر سازی
  • فراورده های خوراکی

و بسیاری موارد دیگر استفاده می گرد.
عمده کاربرد اسانس ها در علم آرو ماتراپی ( عطر درمانی ) می باشد. قبل تو ضیح این علم توضیح در بار ه عطر در اینجا ذکر می گردد.
عطر مخلوطی از روغن های فرار، ترکیبات معطر شیمیایی ، ثابت کننده ها والکل می باشد. روغن های فرار به یکی از ۴ روش گفته شده( بسته به نوع اسانس و اندام گیاهی ) از گل ها و گیاهان و علف ها استخراج می شود. بعد از استخراج اسانس، مواد شیمیایی معطر به این ترکیبات ا فزوده می شود و در نهایت از ثابت کننده ها که وظیفه پیوند دادن و متصل کردن عطرهای گوناگون رابه عهده دارند مانند الکل افزوده می شود و با ترکیب این مواد عطر حاصل می گردد. بنابراین اصلی ترین منبع عطر سازی استفاده از ترکیبات گیاهی می باشد. گیاهان از این ترکیبات( مواد معطر) برای محافظت خود از حیوانات گیاه خوار و همچنین جذب حشرات گرده افشان استفاده می کنند.
در بین اندام های گیاهی برای استخراج اسانس ها برای صنایع عطر سازی از اندام های همچون : گل، برگ، ریشه و ساقه زیرزمینی، دانه، میوه و … استفاده می گردد که در بین این ها بزرگترین منبع برای عطر سازی گل می باشد که شامل گل های سرخ، مریم، میخک، یاس و … می باشند.

عطر Fragrance و طعم Flavour:
در فارسی تقریبا در تمام موارد کاربردی به این گونه مواد فرار و معطر ، ” اسانس ” گفته می شود حال اینکه این کاربردها کاملا جدا شده و عطر یا Fragrance به مجموعه ای از مواد معطرگفته می شود که از طریق حس بویائی احساس می شود. مانند اسانس شامپو، کرم، ادوکلن و غیره. که به آن عطر گفته می شود .
طعم یا Flavour مجموعه ای از مواد معطر و غیر معطر است که از طریق حس چشائی احساس می شود. مانند اسانس محصولات غذائی، داروها، خمیر دندان، آدامس و غیره که به آن طعم گفته می شود.
مزه یا taste شامل شیرینی، شوری، ترشی و تلخی می شود( اخیرا طعم جدیدی به نام اومامی به آنها اضافه شده است). در حالیکه تعداد طعم ها بی نهایت است.

منابع:

تارنما سفره خونه

تارنما آبخیزداری

تالار گفتگوی دانشجویان آبخیزداری

واحد بهداشت تارنما نیاز روز

انجمن پاتوق یو

عطر و طعم

ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • آرشیو
    آمار سایت
  • کل مطالب : 83
  • کل نظرات : 9
  • افراد آنلاین : 1
  • تعداد اعضا : 1
  • آی پی امروز : 25
  • آی پی دیروز : 35
  • بازدید امروز : 128
  • باردید دیروز : 91
  • گوگل امروز : 2
  • گوگل دیروز : 10
  • بازدید هفته : 816
  • بازدید ماه : 2,903
  • بازدید سال : 16,799
  • بازدید کلی : 455,871
  • کدهای اختصاصی